|
NHÔ FULA - AMDJÔR WICKET-KEEPER D'TUD TEMP (CRICKET) Mà
na tud sé vida, na sê calma d'hôme d'bem qél
fui e moda él mà tud gente ta contàba, sé
amdjôr trabôi d'mar q'él fazé o q'bem completà
mâs stora positive d'sé vida, fui qél dsâstre
daqél falûche, por nome d'GAIVOTA
Ondé q'él
salvà tchêu VIDA! Môda
q'ta dzîde na terra, cada pov néss Planeta tem sé
iducaçon ô q'Deus dàl, ô q'él ta
merêçé. Na opinion d'nôs grande cricket-man
Damatinha (João da Mata Costa) nôs nô tive nôs
Salina, Universidade d'Despôrte Cab-Verdiano. Déss
Universidade natural d'scola d'vida, saìba qés home
d'valor, pai d'tud nôs geraçon d'Campião, na stora
d'despôrte d'nôs terra e q'sube passà mensàja
q'aqél valor moral, q'inda tchéu d'nôs otchà
e conché, q'firmeza na méi d'tud nôs despôrtista
d'um vez. Uli alguns nome pa exêmple, lembrança e rûspeite d'um geraçon q'nô devé tônte, môda: João Barros (Nhô Fula), Henrique Sena, Joaquim S.Silva (Quim Chavinha), Tita, Tomàs Djidula, Màrio Morbey, César Serradas Manuel Serradas, Felipe Soares (Ti Tchutche d'Nôba), Jonas Wahnon, Simão Gomes, Joaquim Barros, Anacleto Evora, Pedro Silva, Pedro Teodora Spencer, Manuel Ben David, Atanàsio Silva, Simão de Brito, Maximiano Varela, Adérito Sena, José Figueira etc Não
sem sqçê, nôs B.leza q'sempre cumpanhà tud
éss Pov néss evoluçon. Um podia
falàba, pa informaçon scrîte e p'uvi dzé,
d'tud éch Velha Guarda d'nôssa, hômes d'valor ligôde
a qél grande épca d'evoluçon d'vida d'despôrte
na nôs Mindelo d'Soncent Cab-Verd, q'rancàba là
na Salina ôndé q'Cricket môda màs bédj
ta contà, fui primer despôrte praticôde na Cab-Verd. Mâ
hôje, éss Storia tita bem ser decicôde, môda
inspiraçon dâme e bême na nhas lembrança
d'mnine d'Soncent d'um vêz e d'sempre, pa u q'ume lê,
uvi e vivé a nôs Grande Nhô Fula, Rêi d'Despôrte,
Cricket-Man, Nadador, Merguiadôr, Panhadôr d'Tubarôn,
Salvadôr d'Vida, admirôde pa tud sé Pov. Pa falà d'Nhô Fula antes d'cumçà, mi obrigôde a fazé bzôte um ligêr introduçon sôbre Cricket, desporte ôndé q'él ma ôtes tônte fcà q'nome na Storia d'nôs terra. Pena é
q'té hôje ca tive um Plâca pa Mimôria d'tud
éch gênte, q'fazé glôria d'nôs Soncent
e q'lista é tão grande té q'él ca tàva
nem qêbé li néss Storia
Cricket é um jôgue prop d'inglês, q'fui trazîde pa Cab Verd pa John Miller Senior, na temp q'és pô Cumpainha d'Carvon d'Millers & Corys na Soncent. Pa qem q'ca
sabê él é um jôgue q'ta izgôde q'dôs
equipe d'onze d'cada banda, ôndé tônte qem q'ta
séi na tâque, cma na lôrgue tem q'pô sés
mânha, mà spertêza na clôre. Jogue ta
izgôde num PITCH (cômpe d'jôgue q'tapête),
ondé q'dôs WICKETS, lugar ondé q'ta fcà
q'és dôs home d'tâcâda, sêparôde
d'cumpanher d'22 jârda (20 e tal mêtre) pa dfendé
sés wickets. Ness lugar ta tem 3 stick (pâu) fincôde
na tchôn, puriba d'stick tem qés bils (uns paçim
d'pàu travêssôde driba d'stick). Pricupaçon,d'um
banda é q'aqél isgadôr q'ta séi na taque,
tem q'ter cuidôde na bôlador daqél ôte equipe
na hora d'bolà p'él ca panhal stick qé snon él
ta fcà out (perdé). Qem tita
bolà, pôdé bolà sô seis vêz
d'cada banda e qem ta na tâque tem bscà manera d'trà
tàcada.S'tâcàda fôr (boundary) bombrey rastera
3 pônte, ôlte 6 pônte. Anton é isgà,
té qônde um equipe perdé, pa qés ôte
pôdé pegà. Jôgu ,podé durà
tchéu temp e s'jôgue ca cabà, moda âs vêz
podé contçé és ta fcà impôte. Jôgue
d'Cricket cumçà na Salina, despôs fui passôde
pa Tchã d'Cricket na tchã d'Licrim e também na
tchã d'Montssuségue, ondé q'tabém tinha
um sterôde daqés. Êss
inglês, Jonh Miller Senior, q'tinha sé grande equipe
q'tàva cstumà isgà mà um ôte team
d'sé prop Cumpainha, criôde p'um ôte inglês
d'nome Morgan q'era também mûte cunchide na Soncent,
q'té Pov pô qél rua nome d'rua d'Morguino, môde
él q tàva passà tud dia pra là â
pê. John Millers
tinha sé grande team inglês sô d'gàj bon,
q'fcà na stora d'cricket na nos terra,môda Nhô
Fula, Damatinha, Tita, Pedro Teodora e ôtes, és tinha
Maunsell, bzana q'fcà na stora, Dalgety, prop John Miller etc. D'nôs
banda,moda ta dzîde qônde Nhô Fula tàva séi
na tâque na Salina, inglês tàva infrontà
cabêça qé era sô bombrey ôlte e és
ca tàva podé panhàl bola, qé bôla
tàva bà, mas longe q'divia ser. Té q'tud qés
amdjer q'tàva cuznhà na rua na Crâca tàva
trà sés panela d'rua, qé um vez um bola daqés
d'Nhô Fula qéi dentre d'um panêla d'séus
Maunsell,
d'lôde inglês também era bom dmûnde e tàva
cstàs panhàl também, mâ él, tàva
passà mal, era sô mà Damatinha és tinha
um rivalidade mâ sempre suzûde, sem dzé cumpanher
nada. Damatinha marcà ingles tônte q'um vez na Trafalgar
Square, na London-England, fui ôiode um sêlo, em losange
q'um isgadôr d'Cricket marcôde por bôche''The Old
Costa''q'nô ta supô cma era dedicôde a Damatinha,
pena é q'ca tinha dnher pa compràl na mômente.
Um vez num jôgue na Salina q'inglês séi primer na tâque, Mansuell sôdà, log Damatinha colocà e fcà gatchôde tràs d'um côquer. Mansuell, scritim môda él era, él oià lôgue qél falha na méi dfêsa d'terra, anton és bôlàl, él trà um snhôra tacàda bombrey ôlte, Damatinha séi ta bem ta corré, d'tràz daqél côquer, él bà ta grità pa Mansuell ''hoje jà bô psû''!!! Dà
panhàl qél bola antes d'él dà na tchon,
dà Mansuell perdé chéi d'ràiba él
bà ter Umpire (juiz) éss, ca cris sabé sô
él dzél, bô ta OUT (fora). Pa môde qél
manhôze d'Damatinha qél tarde là, nôs é
q'dà bêbèba!!! Êss
era sô pa dâss bzôte, um ideia cmanera q'côsa
passàba naqél temp. Um sabé cma é importânt
d'falà, d'tud éch côsa pa nova geraçon,
fcà ta sabé e tchà cada um trà sés
prop concluson e fazé sé iducaçon
Hoje li néss
stora e pa exemple, nô tita bem falà é d'Nhô
Fula (João André Barros) q'nâscé na Soncent,
dia 8 d'fevrer d'1894. Pai d'Dr. Antero d'Barros, q'fui hômenagiôde
ca tem mûte temp na Lisboa, pai d'criaçon d'EduardoAndrade
(Eduardo d'Fula) ma dôs filha, por nôme d'Elibaetnh Barros
(Bilinha) e Mariazinha Barros. Nhô
Fula era daqés hôme d'força, d'un cône sô,
môda Tôta, Nhô Faustine d'Madêral e mas e
mas ôtes daqél tempe. Home d'ruspêit, rûspeitôde
e qrido pa d'tud gent d'terra. Êl
fui na cricket, amdjôr wicket-keeper d'tud temp na stôra
déss jôgue, d'nôs terra, ondé qél
fcà considrôde Réi, môde sés bombrey
ôlte. Também, él fui grande merguiador él
é q'tàva bâ panhà, fêr d'naviu na
funde d'mar qônde fêr tàva ingatà na pedra.
Sem scafândre, nem garrâfa d'oxygên, sô q'sé
côrp ma sé fôlgue q'nñera pa brincadera. Nhô
Fula tàva cstumà cmôdà côsque d'naviu
qônde qél bitchim tchmôde ''teredo''tàva
cumçà ta stragà madêra, d'côsque
él tàva storvàl d'cuntinuà pa naviu q'abrisse
àga e bàss pa fûnde. El tchgàba,té
tâpà um grande brôque d'um vapor português,
pa nome d'Pungue, q'tchgàba na Porto Grande na prîgue.
Anton, cma também él era carpînter él é
q'prêparà tud d'sé manera, pa tâpàss
qél brôque daqél vapôr e dà dritim,
o q'fui um verdader sucêss. Cunchîde também pa tud gente, mnîne q'gente grande pa um grande caçador d'tubaron, côsa q'él sabia fazé dvera, q'mîstria e sem brincadera. Tem qem q'ta contà té q'na qés viàja d'travessà canal d'Soncent / SanAnton,és oiàl panhà tubaron q'bôbra fôga qente Cuznhôde,
ptôde na mar qônde tubaron tàva parcé, friu
por fora, qente por dentre. Tubaron tàva ingli bôbra
d'um vez, q'tàva qêmàl por dentre, dà él
tàva fcà na bôia môrte e despôs él
tàva sbis pa naviu. Qél figue d'tubaron, dritîde
q'tàva dà tchéu ôlio despôs era passôde
na côsque d'naviu pa stôrvàss bitchim d'cmê
madêra d'côsque. Mà
na tud sé vida, na sê calma d'hôme d'bem qél
fui e moda él mà tud gente ta contàba, sé
amdjôr trabôi d'mar q'él fazé o q'bem completà
mâs stora positive d'sé vida, fui qél dsâstre
daqél falûche, por nome d'GAIVOTA
Ondé q'él
salvà tchêu VIDA! GAIVOTA,
navizim d'vêla ta bem SanAnton, carrégôde d'carga
mà gente, incontrà moda d'cstûme, naqél
zona prigôsa d'refêga (vênte fôrte q'tàva
parcé d'um vez) d'Ponta d'Jon Ribêr
Capton scuidà,
bem qél refêga dà naviu rûvrà là
pêrte d'terra. Pa pruvdença d'Deus, Nhô Fula também era passagêr sem dsuriantà él organisà qél salvamente d'gente Nadôde pa terra, bà e bem ta salvà gente na prîgue d'sé vida, sem pensà na tubaron q'ca tchà d'parcé, moda fui dzîde. Um ta lembrà
d'uvi Ti Jona ta contà éss stora d'GAIVOTA, ondé
q'ela fui salvôde pa Nhô Fula
Basta ela dzé,
q'gente tàva uvi, na méi daqél chatîsse
sô pov ta grità pa Nhô Fula!!! Êl
fazé du q'él pûde e inda assim él salvà
tchéu gente, q'ca sabia nadà q'fcà pegôde
na côsque d'naviu ruvrôde, té él béss
bscàs qé na bôrde catinha côlête d'salva-vida
pa tud gente. Na méi
d'passàja, d'tud um vida vivîde déss grande hôme
q'fui Nhô Fula, qél Nhô Fula Campião daqés
tarde na sterôde de cricket d'Salina, qél Nhô Fula
d'coraçon grande,capaz d'dà sé vida pa salvà
vida d'sé rmon hôme, qél Nhô Fula exemple
d'geraçon, no ca pôdé tchà d'dal sé
merecide classficaçon d' ''mens sana in corpore sano''. E despôs sé nome fcà ligôde pa sempre e pa imbigue, num dâta d'criaçon e atividâde despôrtiva moda Club Africano d'Cricket q'fui moda él mêz tchgà dzé, primer Club d'Soncent. Club Sportive
Mindlense q'té hôje t'isisti e q'sempre cubriba nôs
Soncent d'glôria na Cricket, Futebol, Tennis, Nataçon
e Regâta naqél temp. Na dia 18 de fevrer d'1984, pa sés 90 ône dôs Club d'Mindelo-Soncent Cab Verd fazél um homenàja mericide, là na sêde d'Club Amarante e sé nôme fcà gravôde, chéi d'recônheciment e gratidon pa tud sé Pov Cab-Verdiano.
|
Comentários
| Henrique
De Pin Cardoso hpcardoso@mail.telepac.pt Gostei: Muito Concordo: Plenamente Comentário: Zinzim cá está mais uma contribuição tua para o enriquecimnto "in particular" para o crioulo de Soncent em geral para nós Caboverdeano. Este enaltecimento da alma caboverdeana, faz aumentar o nosso ego, sem pretensões, antes com a humildade da parte em que damos para todos que admiram o nosso povo, a nossa terra e a nossa língua. Zinzim afigura-se-me que escreves sem pretensões a ser historiador, sociólogo, etnólogo, arqueólogo ou seja que ...ólogos for, antes prcurar dar a conhecer realidades vividas e/ou ouvidas durante anos atrás. Cabe aos profissionais de labratório e campo trabalhar o resto. Muito obrigado Zinzim, mantenha assim as portas abertas a consensos com outros autores sejam eles de que ramos e âmbitos for. Continue Meu Irmão ZINZIM. Mantenhas desde cá do exílio. Henrique De Pina Cardoso ----------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------- -----------------------------------------------------------------------
|