|
XATISSE MA TRISTEZA D'UM EMIGRANTE VERDIANO Bilêla ma Terênçe d'Rosa d'Cônhe, dôs prime rmon, proveitàba aqés trinta dia d'féria daqél ône làssim, moda d'cstûme, despôs d'um ône d'trabôie, na duro, na stranger pa bàss incontrâba e passàss qés dia djûnte, na sés terra, ma familia e amigues pa matàss qél sôdade q'tude criol q'ta vivé fora ta sinti d'sé terra. Cma têmpe tàva ta bà saìs d'pôque, qé trinta dia nñ'é nada, qônde ta contôde q'viàja e tude. Anton, sés incôntre fui cumbinôde pa telifône, uns mês antes e ranjôde daqél manera, pa cosa pudéss corrés drête, sem merrinha nem intôje. Um tàva ta bem d'Hamburgo-Alemanha, ôte d'Brisbâne-Austràlia, via Lisboa-Portugal. Sés avion, d'TACV, q'pa um vêz tàva na hora, pô rôda na tchon pa cinque hora e mêia d'plumanhã, naqél madrugada d'Agôste, na pista d'Aeropôrto Amilcar Cabral, d'DjaSal. Avion complête, chéi d'emigrante ta bem d'féria, q'coraçon pertôde d'sôdade, despôs d'tônte ône d'sacrifice na terra d'gente gentio Log q'roda d'avion incôstà na tchon, séi qél salva d'palma na bôrde, pa dà graças a Deus d'ter izdôde qél comandante ma sé equipe, d'ter trazîde tude qél pov té porto d'salvamênte q'vida ma saùde. Ês desimbarcà e log q'és pô pé na tchon, tude's dôs, pô d'joêi e fazé moda Pâpa, és bêjà tchon d'sés terra quirida d'Cab Verd, q'és ca tinha oiôde diâzà. Xatisse é q'na bôrde d'avion, tive um descontrôle, quàz na hora d'tchegà, anton és squeçêba d'dà cada passager sé ficha d'desimbarque Là, pliça pediz pa dà um help, és tive q'bà izdà quàz tude qél pov preenché sés ficha, qé tchéu d'és ca sabia lé nem scrêvé Um grande perda d'têmpe pa tude gente! Na mimôria, b'és qél primer vêz, q'és passàba na Sal, ta sebi pa Norte, pa bàss bescà vida na stranger, moda tchéu cabverdiano tàva cstumà fazé. Sima és contàba, fui na ônes cinquênta, naqél têmpe q'na DjaSal ca tinha nem mil pessoa Evoluçon
fui grande despôs d'Independência, a pônte q'hoje
india DjaSal, Ilha ôndé qu'um vivé dezasseis ône
e tchà bons recordaçon, q'sés 216 km2, tem mâs
ô mênes dezassêis pa dezôite mil pessoa, senon
mas. Pa
nome d'Hôtel, naqél têmpe (ônes 50) tinha
era um barracôn, moda qés saloon de FarWest, daqés
filme de cowboy antigue, xplorôde p'um mandrôngue, por
nome d'Sr. Gonzàga, rêi d'Ilha, mode cmida q'él
tàva fazé bem d'Lisboa pa manté Hotel, facilitôde
pa TAP e q'era um grande problèma pa gente d'terra, qé
pov tàva vivé naqél dependência
Prublèma d'cmida era tão grande na DjaSal, q'um vez, Nhô Plôte, q'tude gente conchêba pa sés pirràça e q'tàva ta trabaià là na Corréi, recêbé sé dnher d'trabôie na fim d'mês, cma Bia sé amdjêr, tà tinha él infrontôde q'stora d'cmida, él tchegà na casa, él pô Bia tude qél dnher num prôte driba d'mesa
Êl ba tadzél: - oh Bia consolà, qé ca tem
cmida, mà tem dnher!!! Um diària naqél Hotel
era tão côre q'quàz nium criol, na transite d'viàja,
tàva pensà bàss instalà naqél Hotel. Assim,
nôs mâlta verdiano, impregôde d'Aeroporto, na épca,
fui sempre d'um grande sucôrre pa quàz tude nôs
rmon binde d'ôtes Ilha, d'passàja pa Sal, ta bàss
p'éss Munde fora, bescà vida. Basta,
és tàva fcà sempre contente d'incontrà
qél môn stindîde d'um amigue, pa dàl qél
bom help e tràl daqél isolamênte, triste sem ninguém,
daqél sala d'spêra, d'aerôgare
Nô tàva levàs pa nôs Pavilhon Maravilha d'Aeroporto, q'fcà na Storia d'Ilha, q'tàva fcà pirtim d'aerogare, ondé q'nôs màlta jovem tinha sés quârte, sempre q'pussiblidade d'um lugar, pa recôlhé pov pa drûmida, mode tude nôs, na épca, tàva trabià pa equipe (didia, datârde, ô d'nôte). Assim,
déss manera li, nô ca tàva tchà nium criol
cunchîde ô não, drûmi na rua, té hora
d'imbarcà, na dia siguinte, n'avion d'sé destine.
Anton, despôs d'uns braça, és cumçà
ta contâme stora d'sés vida, cma és tàva
ta bem, um d'Alemanha, ôte d'Austràlia, despôs
d'trinta ône sem podé bem pa Cab Verd, ma sempre ta mandà
qél sustênte pa qél pâpa ca faltà
driba d'mesa na casa d'familia, ôndé q'tinha tchéu
boca pa cmé. Assim
dnher ca pudia faltà pa qés menine, pa scola, pa pô
qél panêla d'tude dia na lume e pa cuntinuàba
ta lêvantà qél rincon d'casa, là na Cràca-Soncent
Promessa q'és tinha fête sés mãe, q'Deus
hàja, na hora d'morré!!! Xatisse
cuntinuà, qé és ca tive lugar n'avion d'TACV,
qél dia, pa Soncent, cosa q'tchàs lixôde e spantôde,
qé da là dôndé q'és tàva
ta bem, és tinha marcôde lugar q'OK, té Soncent. Assim,
és fcà na DjaSal durante um semana, mode prublèma
d'sés bagàja, q'fui dzimbarcôde na Sal, sem divia
ser. Mi, um sigui viàja, ma despôs d'um semana, és
tchgà na Soncent, ôndé q'nô tornà
incontrà, és tude xatiôde q'aqél prublèma
d'transite, d'têmpe d'féria. Cma
Pov sabé, tude ône, na mês d'Jûnhe, Jûlhe,
Agôste, é sempre qél galêra, qél
itêrne trapaiaçon, ma prublèma d'emigrante, mal
informôde, pa sés agência ma cumpainha d'viàja,
sobre destine d'avion, desde pônte d'partida té tchgàda,
na sé terra. Bagàja
q'ta fcà pa tràz, pa transtôrne d'passagêr,
prublèma d'dsimbarcà e Imbarcà na Aeroporto d'Sal
pa sés Ilha d'destine. Cosa q'jà tem um dâta d'ône,
jà divia ter side resulvide pa cumpainha TACV, num stûde
sério d'statistica, o q'talvez pudia facilità tchéu
mode d'vida d'pov emigrante. Tônte
cuitôde q'um conché, q'perdé sés trabôie
pa mode qél fàlha na sés data cêrte d'bài
e bem d'féria. Fàlha na ca podé imbarcà
na têmpe e hora na TACV, na regrêsse pa terra d'sés
trabôie, na stranger, ôndé q'éch PATRON
ca ta conché perdôn. Tude
éch cosa, pa mode falta d'ter pussiblidade d'bà pa sé
Ilha e bem na têmpe e hora, ubrigôde a fcà ta sperà
té ter avion. Tchéu d'és q'tàva fcà
na Sal, pa consolà sés cabeça, tàva dzé
q'um pôque d'ràiba cma: - d'tude manêra, jàs
tàva na sés TERRA
Prublèma
é q'DjaSal, jà nñera, nem nñé qél
DjaSal d'um vez q'és tinha tchôde, daqél têmpe
d'nos Pavilhon Maravilha e qél grande camaradàja. Nñé
Ilha q'vrà ma grande, Pov é q vrà mas tchéu,
mode desenvolvimênte, o q'fazé DjaSal perdé tchéu
daqél MORBEZA d'um vêz. Un
frustraçon d'gaita pa nôs tude, qé na Ilha jà
tinha tchéu gente q'nô ca tàva nem conché.
Qé, cma no tive tchéu têmpe longe d'nôs
terra, no perdé cara d'tchéu gente q'jà ca tàva
prà là e um pôque d'nôs câra também.
Êss prublema, no incôntràl tmbém na Soncent,
qé despôs d'tônte ône, normal, tchéu
cosa ma gente mudà. Ma,
nôs consolança, nô pô t'ôtchàl,
devagarim, pa mode fidje d'amigues ma familia, qônde és
oiône, cumçà ta lembrà d'nôs, dà
tude cosa bà t'entrà na orda. Êss
stora, hoje india, ta in time, qé agora, q'méi d'comunicaçon
fàcil, um ta podé falà ma Bilela, p'Internet
(Skype) na Brisbâne (Austràlia). Assim, tude vêz,
no ta pô ta falà d'aqés féria naCab Verd. Sempre,
él ta falôme naqél tristeza q'él levà
na sé coraçon, pa môde du q'él tinha tchôde
oiôdede, q'ca tàva nada sabe nem p'emigrante, nem pa
gente d'terra e q'tàva ta bà ser cada vêz pior. Sal
ma Bubista, ondé q'também él tem familia, moda
él tinha mi contôde, jàs ca é Cab Verd
mas! Vindide na stranger, em vêz d'na fidje d'terra, és
é dôs Ilha, hoje india, jà pirdide pa pov cabverdian,
na sé prop Républica. Tude
éss situaçon, mutivôde, p'um grande descontrôle
d'investimênte, mal negociôde, na venda d'terreno, na
zona d'xploraçon turistico d'Ilhas. Exêmple: na DjaSal
ma Bubista, ôndé q'vantàja d'pov é bem
pôque. pov tem tem stôde ta vendé sés casa
ma terra pa quàz nada. O q'é bastante negative, qé
Pov ta bà ta perdé, cada vêz, dirêite d'vivé
na sé terra. O
q'é bem triste, qé terra té ta tchà d'ser
d'nossa e um dia nô ca ta tem nem Lugar pa fincà nôs
bandera. Dzide, cma té Govêrne ta fechà ôie,
pa ca spantà caça!!! Quàl caça, quàl
carrapuça?! Assim,
tude irregularidade e arbitrariedade, ô amdjôr, môda
cabverdiano ta dzé, tude abûze q'direçon daqés
Hôtel ma investidôr ta fazé e ta fecthôde
ôie, sô ta dà Stranger, cada vez mas força
na nôs terra e a força d'dnher ma nô ca ta podé
cumpeti, nôs é ubrigôde a ingli pêche pa
rôbe e calà boca. Bilela,
triste desgôstôze d'terra, anton contàme cma là
na Bubista, dà là d'casa, és bà pa praia
d'mar ma mnines, passà dia. Anton era sô viste, moda
él dzême, qé um é dzé e ôte
é vivél, o q'és fazél sinti na sé
terra?! Ês
fazél sinti prop stanger na sé terra Cab Verd q'Deus
dàl! Qé él criol e bubistiâne, fîdje
d'CabVerd, ca tive dirêite nem d'entrà naqél praia
d'mar q'él qris. Qé lugar tàva cercôde
pa tude banda d'arâme farpôde e q'guarda. Gente
q'tàva n'Hotel era so stranger, ta andà sempre em grupe
q'uns fitinha d'côr na pûlse, pa ca cunfundi q'gente d'terra
ma emigrante verdiano, q'tàva pra là d'passàja,
ta passà fêria. Bilela, anton és ca tchàl
nem entrà n'Hôtel q'sé côrre q'él
tinha lugôde, so porq' él nñera turista. Hotel
tinha turista, prà là ta vivé num cirque fecthôde,
sempre cumpanhôde pa guia, q'também era stranger, o q'ta
tràba fidje d'terra, sé pôn d'boca, qé
nôs gente pudia perfeitamente sirvi d'guia e fazé qél
trabôie. Inda
mas, q'tude qés turista jà tàva ta bem q'aqél
senha d'Hôtel, desde sés terra, dôndé q'és
tàva ta bem e mentalizôde pa comprà tude o q'és
qria, sô là dentre d'Hôtel, d'manera q'aqél
dnher ca tàva dà saida pa nium ôte lugar. Tude
cosa bem canalizôde e fête d'manera sô p'és
ca tem nem tivéss assim nium contacte q'povo d'nôs terra
Nô
pensà bem, nô t'ôià quàl é
benifice ô vantàja q'nôs Pov podé trà
d'tàl situaçon ?! Se ca tem nium contâcte ma stranger,
se catém nium intercâmbio cultural, éss cosa sô
ta mutivà um descalibre d'nivel d'vida d'gente d'nôs
d'terra, là ôndé q'és ta vivé. Qél
cosa q'Bilela ma Terênce vivé, oià e sinti na
Bubista e q'té hoje és ca pude sqeçé,
lévas q'um revoltà grande na péite
Basta,
qônde és tchgà na Soncent, ôndé q'és
sinti LIVRE, és ba pedi orda na pliça, és mandà
fetchà dôs d'sés rua, ondé q'és
tàva morà, rua d'Morguin ma rua d'Crâca
Ês
dà um senhora cmida d'Ônje na dôs grande panêlona,
pûste là na méi daqés dôs rua, q'um
grande catchûpa q'atum, grogue e tud o qés pude pô
là, na disposiçon daqél Povo d'séus
Na sés vontade e sem mrinha! Anton, qônde rua jà tàva chéi d'gente, és vrà pa POVO és dzés: - nôs, nôs é EMIGRANTE e sempre nô manté e nô ta cuntinuà ta manté nôs familia ma gente d'nôs terra q'suor d'nôs trabôie, ganhôde suôde cansôde là na stranger, e sempre q'nô ta podé, nô ta mandà pa dà trabôie na nôs casa, q'mã Rosa tchà nôs e pedine pa cabàl Assim, nô ta dà Pov trabôie!!! Nô ta prop feliz, qé nô ta li ma bzôte ta bibé ma cmé éss bom catchupa q'atum, q'éss bom grogue, prop sparajôde... Basta li, na nôs terra Soncent, no ca mistîde nem fita na brôçe, nem senha, qé nô ta li ta vivé, nôs q'nôs num bom harmonia, q'mûte Paz e Amor
Sem guia, nem nem arâme farpôde, qé li é
q'é NÔS TERRA!!! E li, té gora, se nô trà
nôs bûffe, nôs mêz é q'ta tchérel,
qé li, nôs tude é CRIOL!!! Nôs
é q'é força, d'nôs Paìs, q'devisa
q'sempre nô ta mandà, q'suôr d'nôs trabôie,
ganhôde, suôde cansôde na terra d'gente
Assim,
éss nha conversa é sô pam fazé bzôte
comprendé cma nô ta merêçé ser mas
bem tratôde na nôs terra, ter mas dirêite e regalia
q'stranger na nôs prop terra CAB VERD
Qé na terra
d'gente gentio, nôs direite ma regalia é limitôde
té q'nô ca ta podé, nem pià. Assim,
nô ta spérà cma nôs Governe ta ser mas vigilante
e fazé mas atençon pa sé Pov, na tude éch
prublèma q'um politica d'maior interêss e reagalia pa
sés EMIGRANTE e emigraçon, q'té hoje india, inda
tita vivé, tude sempre, ta SPÊRÂ
E
nñé pa nô seqçé nunca o q'emigrante
tem fête e ta cuntinuà ta fazé pa sé terra
d'Cab Verd
POVO PATRIOTA!!! Zizim
Figuera (José Figueira, jùnior) |