|
ZIDOR
MA YADA - VINTE ONE DESPÔS
Plumanhãzinha
logue cidim, lá na Farnande Pau, Armanda pô frisdera
na lume ta quentá cum pinguim d'óleo de mancarra,
sabola ma uns puntinha de tucim bedje quel tinha comprode
de vespra lá na loja de Nho Sarofe, pegode ma Nho Jon
de Guida, perte de butequim de Bente, na rua de Praça
Strela.
Logue
que frisdera quentá e c'aquel sabola ma tucim lorá,
pa depressa, el ruvrá na el tude quel catchupa quel
tinha tchode quel note ta esquá colde na esquador pa
guizá, expediente pa rapte quê Clemente, sê
cumpanher, tava que pressa pa ba trá quel dia de traboie
lá na Rebera de Vinha.
Clemente,
na sê primer buquenhada, fazê um carinha margose,
assim cma ses dôs
fîdje, Zidor ma Yada, pa mode Armanda, sês boa
madrasta, tinha esquecide de trá quel padoce de coive
de note daquel catchupa, antes de gordal na cefre.
Armanda
fecá um qzinha chatiode e antes de comprendê
situaçon, el cumeçá logue ta desculpá,
ta dzê cma tempe tinha estode fresque quel note e cma
quel cifrim de seu, que sê purtinha de dôs rede,
vrode cara pa vente lá na janela d'czinha, ca tava
custmá falal ametira...
Prublema
é que aquel catchupa tava inzede mode quel coive que
fcá na el e forteal. Ma lá ca tinha tempe de
pensá dôs vez, ês tinha era que dal na
corpe meme assim e sei ta bai, cada um pa sê banda,
ba espiá que catá, pa trazê pa casa.
Cma
tinha dode tchuva já tinha uns dia, Clemente cambá
Rebera de Vinha pa ba mondá e coroá mîdje
que já tava espindîde. Zidor ma Yada, inda menine,
ês cambà Passaron ba gordá corve ma pardal
na horta de Tia Chala ma Nho Jack, quê pra lá
mîdje inda tava só ta cmeçá de
somá na tchon, pa ligria de pardal ma corve!
Armanda,
mode de custume, cambá morada ba ganhá sê
vida, o ta carregá na Cais, o anton ta carregá
ága pa casa de gente, pa pudia também garantisse
quel panela na lume de tude dia. Boa madrasta, el ma Clemente
ca tinha fîdje, ma sempe el cuidá dritim tonte
de Clemente cma de sês dôs mucim, que sês
mãe, que Deus haja, dexás.
Moda
Dorre ma Yada contá, lá na sês casa, deboxe
de sês pobreza, sempre ês vivê na paz e
harmonia, que tude sês vezim e c'aquel morabeza de sês
madrasta Armanda, que pa ês fui moda um mãe desde
sês três ma quate one té sês nove
ma dez one d'idade, que fui tempe de sês separaçon,
mode cosa de vida...
Clemente,
venenode p'amigue, naquel influência de ba pa S. Tomé,
resolvê ba dá nome sem dzé Armanda nada.
El tmá sé dez conte n'Agença pa ba armásse
viaja, el metê na bolse pensonde cma jal tava rique,
el cambá casa pa ba convencê Armanda p'ela ba
dá nome também, pês pudia bá djunte...
Ma
Armanda ca qris sabê nem flaça daquel bada pa
S.Tomé. Bastá quel hora que Clemente tchegá
lá na casa, panhode ela de surpresa, ta contal tude
do que jal tinha fete, ta mostral quel denher...
Armanda
vassalá, sanhá na el que nem um cadela parida,
ba ta dzel p'el lembrá ma ês é qu'era
cumpanher dum data d'one de vida, ma smeme assim el ca tive
nium considraçon pa ela. Que lá pa rua, diasá
tude gente já sabia daquel viaja menes ela, que chei
de vergonha fecá fora mitida...
Dorre
ma Yada, na dsencontra, ca sabia daquel drama que tava ta
esperás, basta ês tinha tchegode diasá
de Passaron, que barriga forte quê Tia Chala ma Nho
Jack tinha ês tratode, bem tratode.
Assim,
moda tude menine, ês tava lá pa rua ta brincá,
ta soprá bulinha de sabon de tcheu cor, cum tubim de
carrim de linha moiode na ága de sabon quês tinha
fete, dente dum latinha de sardinha baziu, ta mandás
pu ar pa sês ligria e de sês culiguinha...
Armanda
tchorá bem tchorode pamode quel surpresa de Clemente,
despôs el marrá dente na boca ta dá pa
forte, somá na porta e tchemá quês menine
pa casa pês bem jantá e falá ma ês,
pa explicás do que tava ta passá...
E assim, fui grande tristeza pa tude quel família mode
quel separaçon, sem esperá, de Clemente, q'um
semana despôs tava t'imbarcá na mei daquel trupida
de gente ta bai pa S. Tomé.
Zidor
ma Yada fui recomendode na sés Tiu Bastion (Sebastion),
que tava cuidá d'horta de Ti Manel de Matos, ma que
também tava vivê de pesca lá pa Calhau.
Armanda preparás sês sarron que pena, quê
ela só já ca tava ta ba podê guentá
que tude ês, quê já na tempe de Clemente
vida tava estode bastante defícil...
Quê
basta diasá jás tava estode ta vivê moda
tcheu na terra, naquel cicle de catchupa (cuzenhá de
note, trá quel colde pa bibé, gordá quel
catchupa pa cmê guizode que cavala quonde el tava parcê,
p'onziora de plumanhã daquel ote dia)...
Tiu
Bastion bem de Calhau de véspra d'imbarque, bem bescá
sês subrim. Anton, despôs del despedi e tmá
quel truquim na sê armon Clemente, el gradecê
Armanda pa tude quês one qu'ela criá quês
mnine e, que pena dela, que tava ta ba fecá el só
lá naquel casa de Fernande Pau, dzel que se num qualquer
momente ela mestê dês, era só mandás
recode.
Pé
na mama de cadera, Tiu Bastion rancá a pé pa
Calhau ma sês subrim e pa camin el ba ta esplicás
cma vida pra lá ca tava ta ba ser moda na morada...
Quê pra lá tinha qu'arguide cidim, e liger, ta
espiá que catá...
Ma
ca era pês tivesse mede, quel tava lá pa insenás
ptá inzol na mar e trabaiá terra. E ba ta dzês:
ca bsote boda, nhas menine, quê furmiga ta criá
deboxe de pedra, quontamá gente!
Dvera,
uns dia despôs de ter tchegode pra lá, ês
cumeçá ta comprendê situaçon, quê
quel papa n'era tude dia... Assim, ês tinha qu'argui
cidim, ba ma sês tiu, cada um que sês caninha
de pesca, ba panhá borbe n'orela de praia, entrode
na ága tude nu pa ca estragás ropa, quês
tava dexá n'areia deboxe de pedra lá na Ponta
de Viana.
Conforme
maré ma lua, às vez borbe tava cmé ô
non, anton ês dôs piqnim, t'infrentá vida,
sempre deboxe de cuidode de sês tiu, ês tava metê
lá p'aquês pedra e lagoa, ondê que tude
ês prendê nadá, ta catá lapa ma
esgrovetá um polvim qu'espitchá naquês
broque pês cmesse o vendeba.
Na
tempe de lua escure (lua nova), ês tava cambá
Praia Grande ba panhá plarde, quel carangueje bronque,
bom isca de panhá sputa, morre, barber ma ruta motche,
quês tava escalá, salgá pa secá
e gordasse pa reserva, quê ca tinha tempe de ba vendês,
quê morada tava fecás prope longe e ca tinha
corre pa levás.
Quês
viaja pa Praia Grande é que fecàs más
gravode na memória d'infãncia, quê tiu
Bastion tinha bode pa morada, lá pa Ti Manel de Matos,
que tude quarta-fera tinha quês tabler de pon ma bolacha
pa pobreza, assim el tava trazê raçon rindide,
quês tava levá ma ês.
Basta
té farinha de pau el tava moial c'açúcra
pal pudia intchá e rendê pês cmé...
Assim,
ês tava passá quês três dia pra lá,
naquês pesquer olte de Panilinha, na mei daquel perigue
daquês bufador, ondê que sês tiu tava dexí
na maré seca, marrode corda, ba trá purtchave,
qu'era um dinhirim rindide, quente na mon, que já tava
dá uns quarta de midje a más pa casa.
Vida
dure, contode pa Dorre ma Yada uns vinte one despôs,
lá na sapataria e relojaria de Nho Didon, cobe chef
de Monte, ma Hirmine manquim, más cunchîde pa
Sporing, que pove vrá Boring o Buring...
Stora
bem mode ocasion dum incontre que, moda nha Mãe, que
Deus dal céu, tava dzeme sempre: fazê gente bem
sem espiás na cara e nunca cmé diante de menine
pa bô ca dás, quê um dia ês ta lembrá
na bo.
Fui
lá que Yada pliça, que fazeba sê quarta
classe já home grande, quê Dorre nunca prendê
a lê, rancá ta contone, na mei de tude esse Stora
de Vida, quel passaja interessante de nôs incontre,
que nem mim, dvera dvera, já-me tava ta lembrá...
El
ruvrà na guela sê cupim daquel bom grogue que
Buring passal, logue el ba ta passá sé armon
Dorre el, pel pudia tmasse também, despôs el
vrá pa mim, que sê cara séria, el cuntinuá:
-
Ó, Izizim, bo ta lembrá quel dia na Calhau que
bsot tinha bode p'um pique-nique, lá na nôs horta,
ô amdjor, horta de Ti Manel de Matos, qu'inda era em
vida?
Um
dzel: Não! Contá?! E el sigui:
-
Quel dia tinha um gzinha de vente, ma tempe tava ruglar. Anton,
Dona Cujinha, amdjer de Ti Manel, bom mon de panela quel era,
tinha bsote fete um calderada de matá. Nôs lá
t'oiá bsote ta cmê, cum fome da gaita, sem podê
dzê nada mode vergonha...
Anton,
bo bai, bo intchi um travessa de pirex que tude cmida de Deus
que tinha derriba daquel mesa, que três codjer, bo bem
trazene que bo mizade, sem conchene, pa no cmesse...
Bo ta lembrá daquês três mucim piqnim,
incocra, tude nu na mei daquel vente, perte daquel tanque
d'aga, junte daquel bomba de poce lá na horta? Apôs,
um daquês mucim era mi! E quel dia no marcobe, pa tude
tempe de vida, quê só bo só, sem bo sabê,
matone prope nôs fome, quê quel dia lá
na casa ca tinha nada, nem pa dasse um pardal um lonche! Ma,
cma Deus ca ta drumí, bo parcê!
Hoje,
nôs tude já é home grande e cma no t'incontrá
sempe li na Buring, ulim li ta contobe esse Stora de nha infância,
que já nem bo ca tava ta lembrá, que marcome
e tcheu, tude nha vida...
E
podê creditá se bo crê, que té data
d'aoje, um procurá sempre siguí bo ixemple de
nunca cmê diante dum Onje de Criste (menine) pam ca
dás sês parte... Quê, nh'armon, fome devra
né sabe na gente grande, quontamá na menine...
Zizim Figuera (José Figueira, Júnior)
V
O L T A R
|